قدیمی ترین دانشکده ی پزشکی ایران !

    ارومیه ، مانند تبریز ، در زمره ی آن دسته از شهرهایی است که به عنوان «شهر نخستین های ایران » به شمار می آید که در آن مظاهر و پدیده های تمدن نوین جلوه گر شده است . یک بنای چوبی با نزدیک به 150 سال دیرینه در این شهر وجود دارد که به منزله ی « نخستین دانشکده ی پزشکی ایران » شهرت دارد .
    این دانشکده که بعد از دارالفنون ، اولین دانشکده ی طب شمرده می شود ، توسط شخصی موسوم به « جوزف کاکرن » ، یکی از آشوریان زاده ی ارومیه به سال 1882 میلادی درون باغ 15 هکتاری که به قصر برپایی بیمارستانی خریداری شده بود ، ایجاد گردید .


    دروسی که در این آموزشکده تدریس می شد مشتمل بود بر تن کردشناسی ( فیزیولوژی ) ، شیمی ، کالبد شناسی ( آناتومی ) ، بیماری های داخلی ، جراحی ، مامایی ، شکسته بندی و تشخیص امراض . مدت تحصیلات هر دوره ی دانشکده یاد شده 5 سال به درازا می انجامیده است که دانشجویان در پی سپری کردن این زمان ، دانش اموخته شده و در شهرهای آذربایجان شرقی و غربی ( که هنوز از هم مجزا نشده بودند ) « حکیم خانه دایر کرده و سرگرم طبابت می شدند .
    بر پایه اسناد موجود ، تحصیل و اعمال طبی و جراحی دانشجویان یاد شده به حدی جلب توجه کرده بود که مظفرالدین  میرزا ( ولیعهد ) در سال 1898 میلادی ، خود گواهی نامه های را که توسط دکتر کارگران اهدا شده بود ، گواهی و امضا کرد . حتی نقل شده یکی از مهم ترین عمل های جراحی وی که سبب بلند آوازگی اش در سراسر ایران گردید ، درمان « سعدالسلطنه »( والی وقت قزوین ) بود که سرطان داشت .
    در حال حاضر ساختمان مزبور که به بنای چوبی مشهور است ، سابقه 1520 ساله یافته و دارای 1500 مترمربع می باشد و در خیابان شهید بهشتی واقع شده که پس از دارالفنون ، اولین مرکز آموزش پزشکی و همچنین بیمارستان در ایران بود . گفتنی است مدرسه ی طب ارومیه مربوط به دوره ی قاجار و از جانب فردی به نام « دکتر جاستین کینز » و با موافقت و اجازه رسمی دولت ایران تاسیس شد .
    در پی دانشکده ی پزشکی مورد بحث ، به علت کمبود نیروی انسانی کافی که از مهم ترین و اساسی ترین مشکلات و نارسایی های آموزش و پرورش محسوب می شد ، « دکتر کینز » در تنها مدرسه ی روستای « سیر » در اطراف ارومیه شماری از جوانان و مستعدان را جهت ترویج دانش و حل و فصل عمده ترین مشکل آموزش و پرورش ، تعالیم ضروری را آموزش داد .
    آن دوران بعد از تعلیم افراد با استعداد در سایر روستایی های بزرگ و کوچک ارومیه هم با تاسیس آموزشگاه های کوچک به آموزش علم و پرورش و تربیت کودکان و حتی کهن سالان پرداخته شد .
    به راستی دکتر کینز در مدت 60 سال توانست به یاری جوانان و مربیان تعلیم دیده نسبت به ترویج دانش و موضوع طبابت ، اقدامات بزرگی صورت دهد و در نتیجه 117 باب مدرسه در ارومیه احداث شد .
    پس از گذشت چند سال ، همان گونه که اشاره شد ، « جوزف کاکرن » که از آشوریان ارومیه بود نسبت به خرید باغ 15 هکتاری گامی بزرگ برداشته و این محل را به منظور تاسیس بیمارستان خریداری کرد .

    دانشکده ی پزشکی ارومیه
    هشتاد و هفت سال پیش از تاسیس آموزشکده ی کشاورزی رضاییه و پنجاه و شش سال قبل از تشکیل دانشگاه تهران یعنی در سال 1878 ، دانشکده ی پزشکی رضاییه به وسیله ی مبلغین مذهبی امریکایی که از 40 سال و اندی قبل از آن وارد این شهر شده بودند ، احداث گردید . همان طوری که یاد آور شدیم ، سرپرستی آن را « دکتر زوزف کاکرن » که خود متولد رضاییه و دانش اموخته ی نیویورک بود ، به عهده داشت و طی 6 دوره ی پنج ساله و به مدت 27 سال فعالیت خویش ، جمعا 26 پزشک ایرانی را فارغ التحصیل نمود و تحویل جامعه آن روز داد . همزمان با دانشکده ی پزشکی رضاییه ، دو بیمارستان 150 تختخوابی به ترتیب ویژه ی بیماران مرد و زن به نام بیمارستان وستمینستر در این شهر تاسیس شد که اولین بیمارستان های جدید و مجهز در ایران شمرده می شدند . بعد از وی « هری پاکارد » این سمت را عهده دار شد .
    دکتر کاکرن و تقریبا همه ی گروه آمریکایی هیات علمی این موسسه از جمله دکتر رایت ، دکتر هولمز ، دکتر ون نوردن و دکتر میلر همگی در همان ارومیه به خاک سپرده شدند و موسسه در نهایت به دانشگاه ارومیه و سپس دانشگاه علوم پزشکی ارومیه بدل گشت .
    قسمت اعظم هزینه ی احداث بیمارستان وستمینستر و مخارج پزشکان امریکایی آن در ارومیه بین سال های 1918-1881 بر عهده ی فرد نیکوکاری به نام ساموئل کلمنت از شهر بوفالو ، نیویورک بود . جمعا 34 دانش آموخته ، حاصل حضور و تلاش های پزشکان امریکایی در این سال ها می باشد که از این تعداد 29 نفر مسیحی و 5 نفر باقی همه از مسلمانان شهر خوی بودند .
    منبع :تاریخچه دانشکده پزشکی ارومیه. هانیبال گورگیز. انتشارات دانشگاه علوم پزشکی تهران.

     ا. اميرديواني

    © ۱۳۹۶ کلیه حقوق برای پزشکان امروز محفوظ است.